:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



  20°C słabe opady deszczu

Golubska gwara

Ciekawostki, Golubska gwara - zdjęcie, fotografia

Przytaczamy kilkadziesiąt słów, którymi posługujemy na co dzień, a które świadczą o naszej ciekawej historii

Gwara, według przekazów encyklopedycznych, to terytorialna odmiana języka. Jest to mowa ludności, która została wyodrębniona z języka ogólnego, narodowego. To sucha definicja. Przy posługiwaniu się pojęciem gwary nieodłącznie pojawia się słowo dialekt. To regionalna odmiana języka, która wyróżnia się charakterystyczną dla danego obszaru wymową głosek i swoista leksyką. Gwara jest instytucją podrzędną wobec dialektu, występuje na stosunkowo małym obszarze. W ramach dialektu może występować kilka gwar.

W Polsce mamy do czynienia z gwarą związaną z danym terytorium. Mamy gwarę śląską, małopolską, wielkopolską czy też kaszubską. To tylko niektóre z ważniejszych gwar występujących w naszym kraju. Można również spotkać gwarę występująca tylko na terenach wiejskich, związaną typowo z nazewnictwem wymaganym w rolnictwie. 

Czy w takim wypadku mamy gwarę golubską? Gwara golubska, jako taka, nie istnieje. Miasto Golub-Dobrzyń w przeszłości było związane z zaborem pruskim i rosyjskim. To właśnie miało duży wpływ na to, jakim językiem posługiwali się nasi mieszkańcy. Zapożyczano niektóre pospolite słowa z obu tych języków, odpowiednio je spolszczając. Golub-Dobrzyń to również miasto położne na pograniczu ziemi chełmińskiej i dobrzyńskiej, któremu blisko było zarówno do Poznania, Bydgoszczy czy też Grudziądza. Właśnie te miasta miały wpływ na nasz język.
W dzisiejszych czasach gwara jest bardzo często wypierana przez język literacki, który jest nauczany w szkołach i używany w instytucjach państwowych. Tylko nieliczni mieszkańcy chcą i potrafią się posługiwać gwarą – mową swoich rodziców i dziadków. Do regionów, które potrafią ze swojej gwary uczynić zaletę na pewno należy zaliczyć Kaszubów, którzy ze swej gwary stworzyli prawdziwy język kaszubski. Również górale, czyli rdzenni mieszkańcy Małopolski, za swój honor stawiają umiejętność posługiwania się gwarą góralską i uczą swoje dzieci tego specyficznego języka od dziecka.

Tak więc, gwara może być przydatna i winna być znana jak najszerszej liczbie miejscowej ludności, gdyż świadczy o historii i życiu naszych rodziców i dziadków. Poniżej przedstawiamy kilkadziesiąt przykładów starego nazewnictwa używanego na naszych terenach.
 

(Maw)

Gwara Grudziądzka:

Bryle – okulary,
Bana – pociąg,
Fest – mocne, trwałe,
Fyrtel – dzielnica, zakątek, podwórko,
Laczki – papcie,
Kanka – metalowy, litrowy dzbanek do mleka,
Centryfuga – urządzenie do robienia śmietany, 
Szajerek – drewniane pomieszczenie gospodarcze,
Waserwaga – poziomica,
Kwarta, stuf – garnek z uchem,
Szondy – drewniane nosidło z łańcuchami do noszenia wiader z wodą,
Krajżaga – piła do cięcia drewna,
Na szagę – na skróty,
Za winklem – za rogiem,
Bauer – rolnik, 
Denko – deska do krojenia, zamkniecie do słoika,
Jubka – letnie kurtka,
Cyferblat – zegarek,
 

Gwara toruńska:

Anzug – ubranie, garnitur,
Sztrykowac – robić na drutach,
Trygiel – zamek,
Krużowaty człowiek – człowiek o kręconych włosach,
Być nafutrowanym – być najedzonym,
Dychrać – kaszleć,
Ryrają – głośna muzyka,
Coś jest sztram – napięte,
Lufcik – małe okienko.
 

Gwara bydgoska:

Churchlać – kaszleć,
Farfocle – paprochy,
Krzyżak – rdzenny mieszkaniec Pomorza, Niemiec, torunianin
Lajsnąć – kupić sobie coś,
Plachandrować – włóczyć się,
Poruta – kompromitacja,
Rojber – psotnik, 
Rychtyk – dobrze, poprawnie,
Dynks – mała rzecz,
Statki – naczynia,
Wichajster – większy dynks, rzecz,
Wykopyrtnąć się – przewrócić się,
Zakluczać –zamykać na kłódkę,
 

Golubska gwara komentarze opinie

  • azja - niezalogowany 2017-12-28 18:43:23

    Sznek, kamlot, na pachtę

Dodajesz jako: Zaloguj się