:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
  -1°C pochmurno z przejaśnieniami

Wrześniowe pamiątki

Ciekawostki, Wrześniowe pamiątki - zdjęcie, fotografia

Przed dwoma laty Stowarzyszenie Historyczno-Eksploracyjne „Przedmoście” opublikowało cykl artykułów dotyczących działań wojennych prowadzonych we wrześniu 1939 r w Golubiu-Dobrzyniu i okolicach. Instytucja prosiła równocześnie o udostępnienie posiadanych przez Państwa pamiątek dotyczących tego okresu oraz przybliżenie sylwetek osób biorących udział w kampanii wrześniowej.

Mobilizacja 

Dzięki byłej mieszkance Podzamku Golubskiego pani Sabinie Kryńskiej stowarzyszenie wiosną br otrzymało szereg zdjęć i dokumentów dotyczących historii naszych okolic w dwudziestoleciu międzywojennym i w okresie II wojny światowej. Wśród nich znajdował się „Dowód pobrania zwierząt pociągowych, wozów, pojazdów mechanicznych i rowerów”. Dzięki niemu możemy dowiedzieć się, że komisja poborowa dla Podzamku Golubskiego działała w Ostrowitem i to już w pierwszym dniu po ogłoszeniu tzw. mobilizacji kartkowej. Informuje nas również o ówczesnych cenach. Jak widać z dokumentu, należność za zmobilizowany zaprzęg nie została zrealizowana. Pani Kryńska pamięta, że jej ojciec celowo tego nie zrobił z pobudek patriotycznych. Może obecnie zabrzmi to jak anachronizm, ale chciał wnieść swój wkład w obronę ojczyzny.

Zaświadczenie o rekwizycji konia

Zaświadczenie o oddaniu do dyspozycji transportu zaprzęgu składającego się z dwóch koni oraz wozu przekazane zostało przez pana Mirosława Bąka z Kowalewa. Dokument wystawił dowódca Batalionu Lotniczego kpt pil. Strobel w dniu kapitulacji Warszawy. Zezwala on właścicielowi zaprzęgu na powrót do Sierakowa. 

Na podstawie rozmowy z panem Bąkiem ustaliłem, że zaprzęg został zmobilizowany razem z panem Woźniakiem nie w czasie mobilizacji sierpniowej, lecz już w trakcie kampanii wrześniowej, przez wycofujące się znad Osy jednostki polskie. Trochę światła na tę historię może rzucić relacja z kampanii wrześniowej dowódcy lotnictwa Armii Pomorze płk Stachowiaka. Wymienia on kpt Strobela jako dowódcę kompanii lotniskowej oraz pisze, że „ewakuacja sprzętu z terenu jest bardzo utrudniona, a nawet niemożliwa z powodu braku odpowiednich środków transportowych”. Kpt Strobel pojawia się również w trakcie obrony Warszawy jako dowódca batalionu sformowanego z kompanii lotniskowej oraz luźnych grup lotników wycofujących się znad Bzury. Batalion wchodził w skład Lotniczego Batalionu Szturmowego.

Najprawdopodobniej zaprzęg został zarekwirowany przez wycofujący się z Niedźwiedzia rzut naziemny II plutonu 43 eskadry towarzyszącej i włączony w skład jego taborów. Dzieląc szlak bojowy 43 eskadry dotarł do Warszawy, skąd po kapitulacji został zwolniony do domu. W drodze powrotnej na punkcie kontrolnym żołnierze niemieccy zarekwirowali zaprzęg nie wydając zaświadczenia. Pan Woźniak już nigdy koni ani wozu nie odzyskał.

Wypis ze szpitala

Dwa lata temu na łamach CGD prezentowana była sylwetka żołnierza września pana Bronisława Rutkowskiego, kaprala 88 dywizjonu artylerii ciężkiej. W trakcie kampanii wrześniowej razem z dywizjonem dotarł do Warszawy, gdzie w trakcie jej obrony 20 września został ciężko ranny. Efektem rany była konieczność amputacji lewej nogi. Dzięki potomkom pana Rutkowskiego Stowarzyszenie otrzymało wypis ze Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie z 18 grudnia 1941 roku. Jak widać rana była ciężka i leczenie trwało ponad dwa lata.

Odbudowa mostu

Na koniec zdjęcie, które opublikowane zostało na stronie: http://pluznickiehistorie/wspomnienia/jazownik-kac-stefani-wspominanie/
Artykuł opracowany przez pana Janusza Marcinkowskiego zawiera wspomnienia mieszkanki gminy Płużnica pani Stefani Jazownik-Kac. Jej brat Jan Jazownik (siedzi trzeci od lewej) jako jeniec brał udział w odbudowie golubskiego mostu wysadzonego 5 września przez wycofujące się oddziały Grupy Operacyjnej „Wschód”. Pozostałe osoby na zdjęciu w chwili obecnej są nieznane. Najprawdopodobniej robotnicy cywilni byli mieszkańcami Golubia-Dobrzynia. Jeńcy być może też pochodzili z tych okolic. Jeżeli ktoś z czytelników rozpozna kogoś na zdjęciu, prosimy o kontakt.

Żołnierze września – Zbigniew Ramlau

Syn przedwojennego właściciela majątku Jesionka, urodzony w 1919 r. Po uzyskaniu matury w 1938 r, we wrześniu powołany został na Dywizyjny Kurs Podchorążych Piechoty, organizowany przez 67 pułk piechoty w Brodnicy. Po ukończeniu kursu zasadniczą służbę wojskową odbywał w 63 pułku piechoty w Toruniu jako dowódca plutonu w stopniu plutonowego podchorążego. Z pułkiem przeszedł szlak kampanii wrześniowej od Brodnicy, poprzez walki pod Mełnem aż do bitwy nad Bzurą. 15 września został ranny w trakcie walk pod Iłowem nad Bzurą. Leczony był w szpitalu polowym w Gostyninie, skąd został wypisany 9 października 1939 r. Powrócił do zajętego już przez Niemców rodzinnego majątku Jesionka, gdzie znalazł zatrudnienie. Następnie zatrudniony został jako tłumacz do majątku Moszczone pod Lipnem. 1 stycznia 1940 r został zaprzysiężony do Polskiej Organizacji Zbrojnej, która po akcji scaleniowej włączona została w struktury Armii Krajowej. Pełnił funkcję zastępcy komendanta obwodu na powiat Lipno. 

W pracy konspiracyjnej używał pseudonimu Zygmunt. 5 maja 1943 roku został aresztowany przez gestapo i osadzony w areszcie śledczym w Grudziądzu, skąd został wywieziony do obozu koncentracyjnego Stutthof. Przyczyną osadzenia w obozie była odmowa podpisania volkslisty. Z tej samej przyczyny do Stutthofu trafił jego brat Stefan Ramlau. Braciom udało się przeżyć marsz śmierci ze Stutthofu w okolice Słupska i z powrotem do Wejcherowa, gdzie 11 marca 1945 roku zostali wyzwoleni przez Armię Czerwoną.

Po wojnie ukończył wydział prawa na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Następnie przeniósł się do Poznania, gdzie do czasu przejścia na emeryturę pracował w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń.
 

Zbigniew Jabłoński
Stowarzyszenie Historyczno-Eksploracyjne „Przedmoście”

Wrześniowe pamiątki komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się